XEM ĐIỂM THI TỐT NGHIỆP - ĐẠI HỌC NĂM 2011
Sét - hiện tượng thiên nhiên kì thú (Phần 4)
|
Sự phóng điện tiên phát Một khi quá trình ion hóa bắt đầu và plasma hình thành, một đường dẫn không được tạo ra ngay tức thời. Thật ra, thường thì có nhiều đường dẫn không khí bị ion hóa phát sinh từ đám mây. Những đường dẫn này thường được gọi là dòng phóng điện tiên phát.
Các dòng phóng điện tiên phát truyền về hướng mặt đất thành từng giai đoạn, chúng không phải đi thẳng đến đất. Không khí không bị ion hóa đồng đều theo mọi hướng. Bụi hay các tạp chất (bất kì vật gì) trong không khí có thể làm cho không khí bị chọc thủng dễ hơn theo một hướng, mang lại cơ hội tốt hơn cho dòng phóng điện tiên phát đi tới đất theo hướng đó. Đồng thời, hình dạng của điện trường có thể ảnh hưởng đáng kể lên đường dẫn ion hóa. Hình dạng này tùy thuộc vào vị trí các của các hạt tích điện, trong trường hợp này chúng nằm dưới đáy đám mây và tại mặt đất. Nếu như đám mây song song với mặt đất, thì vùng diện tích đủ nhỏ để bỏ qua được độ cong của mặt đất, và hai vị trí tích điện sẽ xử sự như thể hai bản tích điện song song nhau. Các đường sức điện phát sinh bởi sự phân li điện tích sẽ vuông góc với đám mây và mặt đất. Các đường sức luôn đi ra vuông góc với bề mặt tích điện trước khi tiến về phía đích của chúng (vị trí tích điện ngược lại). Có kiến thức này, chúng ta có thể nói nếu mặt dưới của đám mây là không thẳng, thì các đường sức sẽ không đồng đều. Hãy thử như thế này: Vẽ hai điểm tại hai phía đối diện của một quả bóng rỗ. Sau đó, vẽ một đường thẳng trên quả bóng rỗ nối liền hai điểm đó. Sự cong của đường thẳng đó là tương tự với các đường sức trong một điện trường không đều. Đường sức không đồng đều có thể làm cho dòng phóng điện tiên phát đi theo một đường dẫn không phải là đường thẳng xuống mặt đất. Xem xét những khả năng này, rõ ràng là có những nhân tố khác nhau ảnh hưởng đến hướng của dòng phóng điện tiên phát. Chúng ta đã được dạy trong nhà trường rằng khoảng cách ngắn nhất giữa hai điểm là một đường thẳng; nhưng trong trường hợp điện trường, các đường sức không đi theo đường đi ngắn nhất, vì đường đi ngắn nhất không luôn luôn thể hiện đường đi có điện trở thấp nhất. Giờ thì chúng ta có một đám mây tích điện với các dòng phóng điện tiên phát kéo dài dần về hướng mặt đất thành từng giai đoạn. Những dòng tiên phát này phát sáng yếu ớt dưới dạng lóe màu hơi tía và có thể sinh ra những dòng tiên phát khác ở những nơi dòng tiên phát ban đầu uốn cong hoặc đổi hướng. Một khi đã bắt đầu, dòng tiên phát sẽ vẫn tồn tại cho đến khi dòng điện chạy, cho dù nó có phải là dòng tiên phát đầu tiên đi tới đất hay không. Dòng tiên phát về cơ bản có hai khả năng: tiếp tục lớn lên trong các giai đoạn tăng trưởng plasma hoặc kiên nhẫn chờ trong điều kiện plasma hiện tại của nó cho đến khi dòng tiên phát khác đi tới đích của nó. Dòng tiên phát đầu tiên đi tới đất sẽ gặt được kết quả của hành trình là mang lại một đường dẫn giữa đám mây và mặt đất. Dòng tiên phát này không phải là tia sét; nó chỉ vẽ đường cho tia sét đi theo. Tia sét là một dòng điện lớn, đột ngột chạy từ mây xuống đất. Trước khi tiếp tục câu chuyện, chúng ta phải xét xem cái gì đang xảy ra với bề mặt trái đất và các vật trên mặt đất. Chúng ta sẽ xét các cột sáng dương và cái xảy ra khi những cột sáng này gặp các dòng tiên phát trong phần tiếp theo. (theo HowStuffWork) |
Võ Đình Hiệp @ 06:30 30/08/2009
Số lượt xem: 1080
- Những hiện tượng vật lý trên bầu trời - phần 3: hiện tượng nhật thực (19/08/09)
- Những hiện tượng Vật Lý trên bầu trời (Phần 2) - Hiện tượng cực quang (19/08/09)
- Những hiện tượng Vật Lý trên bầu trời (Phần 1) (13/08/09)
- Điện có từ đâu? (05/07/09)
- TIẾNG SẤM RỀN VANG: Vật lý giải thích thế nào … (20/06/09)

Các ý kiến mới nhất